prosto o kolorach

Umaszczenia bazowe

Umaszczenia bazowe

Umaszczenia podstawowe u kotów warunkowane są dwoma genami:

Pierwszym odpowiedzialnym za produkcje czarnego barwnika (eumelaniny) jest gen B (Black). Jak każdy gen posiada on kilka wersji- alleli. Ten przypadek jest jednym z nielicznych, które mają ich trzy:

  • B– warunkuje powstanie czarnego barwnika. Jest on dominujący nad dwoma pozostałymi. Koty czarne mogą mieć następujące genotypy: BB, Bb, Bbl. Kształt melanocytów (komórek odpowiedzialnych za produkcję barwnika) jest w tym przypadku kulisty.
  • b– odpowiedzialny jest za ujawnienie się koloru czekoladowego. Dominuje nad bl, ale jest recesywny w stosunku do B. Koty czekoladowe maja następujące genotypy: bb, bbl. Mutacja zmieniła kształt melanocytu z kulistego do owalnego. Wpływa to na sposób odbijania światła w wyniku tej zmiany ujawnia się kolor ciemnobrązowy,
  • bl– powoduje uzyskanie koloru cynamonowego.  Jest recesywny w stosunku do dwóch pozostałych- B i b, w związku z czym koty cynamonowe mają tylko jeden genotyp: blbl. Mutacja bl zmienia kształt melanocytu do wrzecionowatego, który powoduje odbiór koloru cynamonowego przez nasze oczy.

Drugi odpowiada za produkcję czerwonego barwnika (feomelaniny). Jest to o tyle wyjątkowy gen, ponieważ jest on sprzężony z płcią. Co to znaczy? Tyle, że zajmuje swe miejsce na chromosomie płci X. Ma to swoje konsekwencje o których opowiem później. Wracając do samego genu, posiada on dwa allele:

  • O – allel dominujący warunkujący produkcję czerwonego koloru,
  • o- allel recesywny, który pozwala na ujawnienie się koloru czarnego warunkowanego przez gen B.

Jak już wcześniej wspominałam są pewne konsekwencje sprzężenia koloru rudego z płcią. Aby uzyskać rudego kocura musi on odziedziczyć po matce jeden allel X0, a drugi „pusty” Y od ojca. To jest powodem, że często słyszy się, że rude są zazwyczaj kocury. Tak, ponieważ znacznie łatwiej „dostać” jeden allel X0, niż dwa takie jak w przypadku kotki- X0X0. Jeżeli kotka otrzyma tylko jeden dominujący allel, a drugi recesywny, to będzie heterozygotą. W takim wypadku część komórek będzie produkować feomelaninę (czerwony barwnik), a pozostałe eumelaninę (czarny barwnik) w rezultacie uzyskując kotkę szylkretową.

 

Ciekawostką jest fakt, że kotki takie mają często mocno wymieszane włosie czarne i rude. Dodając do tego połączenia białe łaty pozostałe dwa kolory zaczynają tworzyć wyraźniejsze plamy.

Teoretycznie tylko kotki są tego koloru, jednak zdarzają się też kocury, ale powód takiego umaszczenia u nich ma całkiem inne pochodzenie:

  • zespół Klinefeltera- do normalnego układu męskiego XY dodany jest jeszcze jeden chromosom X tworząc XXY,
  • chimeryzm- scalenie dwóch zarodków czarnego i rudego w jeden,
  • pojedyncza miejscowa mutacja w komórkach skóry- np. u kota rudego pojawiają się czarne łaty lub na odwrót.

Zazwyczaj takie zwierzęta są bezpłodne, ale zdarzają się wyjątki. Pomimo tego nie przekazują one tego wzoru swojemu potomstwu.


Dość kontrowersyjnym genem, nie tak dawno odkrytym, jest bursztynowy. Z jednej strony powoduje on zmianę barwy umaszczenia kota na jaśniejszą (czyli można byłoby uznać go za gen rozjaśniający?) z drugiej zmienia wytwarzanie eumelaniny- czarnego barwnika na rzecz feomelaniny – czerwonego pigmentu, czyli mógłby zostać uznany za gen modyfikujący. Ciężka sprawa…tym bardziej, że jego występowanie ogranicza się do jednej ras- leśnego kota norweskiego.

Uznałam, że najlepiej będzie go opisać tutaj.

Jak wspomniałam wcześniej jest to bardzo rzadka maść w kocim świecie, ale bardzo fascynująca. Za tą egzotykę odpowiedzialny jest gen Extension w formie recesywnej – e. Jego dominująca wersja E jest wyjściową i nie powoduje zmian w obrębie czarnego barwnika,który kot posiadać musi. W działaniu tego genu można doszukać się pewnej analogii co do koni,  u których ta mutacja w wersji homozygoty recesywnej – ee powoduje wytwarzanie czerwonego barwnika. Wracając do kocich spraw….ciekawostka jest fakt, że komórki barwnikowe podczas życia kota zachowują się jakby obudziły się podczas podróży, że jadą nie w tym kierunku w którym mają. Dlaczego? Ponieważ kocięta rodzą się ciemne i jaśnieją z wiekiem,  jest to cecha charakterystyczna tego koloru. Wszystkie koty bursztynowe są homozygotami recesywnymi- ee przy obecności czarnego barwnika B. W przypadku kotów jasnobursztynowych dołącza do tego zestawu gen rozjaśniający dd.

 

                                                             .