prosto o kolorach

Umaszczenia podstawowe

Umaszczenia podstawowe

Słowem wstępu

Umaszczenie koni warunkowane jest przez blisko 30 genów zajmujących 14 loci. Dodatkowo swe działanie ujawniają tzw. geny „modyfikatory” powodujące zmiany intensywności poszczególnych maści koni (Wilisowska, 2012).

Ogólny podział umaszczeń wg Stachurskiej wygląda następująco:

-umaszczenia podstawowe
-umaszczenia rozjaśniane
-wzory białych  znaczeń:
*wzory białych plam
*wzory białych włosów

Ja dodałabym do niego jeszcze umaszczenie pręgowane tygrysie.


Dwa geny odpowiedzialne za gniady, kary i kasztanowaty

Za powstanie tych trzech maści (gniady, kary i kasztanowaty) odpowiadają dwa loci: A (Agouti) -kontroluje rozmieszczenia czarnego barwnika w skórze; wyróżnia się allele (wersje genu):

-A- warunkuje ograniczenie rozmieszczenia czarnego barwnika do grzywy, ogona oraz kończyn,

-A+ – odmiana dzika allelu A, powoduje odmiane dziką umaszczenia gniadego (niskie podpalania, jane pasemka w grzywie i ogonie)

-a- brak ograniczenia rozmieszczenia czarnego barwnika. E (Extension) -decyduje o rodzaju produkowanej melaniny, tj. allel E warunkuje produkcję czarnego barwnika czyli eumelaniny, zaś recesywny allel e odpowiada za produkcję żółto-czerwonego barwnika – feomelaniny. Posiada on cztery rodzaje: ED  –  czarny dominujący, warunkuje produkcję eumelaniny, epistatyczny do Agouti   (znosi jego działanie), E   – warunkuje produkcję eumelaniny, e   –  warunkuje produkcję feomelaniny,w układzie _ _ee jest epistatyczny do Agouti (znosi jego działanie).

E (Extension) -decyduje o rodzaju produkowanej melaniny, tj. allel E warunkuje produkcję czarnego barwnika czyli eumelaniny, zaś recesywny allel e odpowiada za produkcję żółto-czerwonego barwnika – feomelaniny. Posiada on cztery rodzaje:

-ED  –  czarny dominujący, warunkuje produkcję eumelaniny, epistatyczny do Agouti   (znosi jego działanie),

-E   – warunkuje produkcję eumelaniny,

-e   –  warunkuje produkcję feomelaniny,w układzie _ _ee jest epistatyczny do Agouti (znosi jego działanie).

-ea – mutacja genu e, powoduje pewne zmiany umaszczenia kasztanowego.

Umaszczenia podstawowe są najczęściej spotykanymi maściami koni, i tak na przykład wśród koni małopolskich ponad 90% jest maści podstawowych. U koni huculskich ta liczba jest mniejsza i wynosi około 55% (Wilisowska, 2012). U koni kolor warunkują dwa allele w każdym locus, zapis genotypu jest ogólny, a kreska w genotypie oznacza dowolność allelu. Np.: koń gniady może mieć genotypy:

  • (AAEE)
  • (AAEe)
  • (AaEE)
  • (AaEe)

Dlatego zapis ogólny wyciąga powtarzające się allele, bez których nie ujawni się umaszczenie gniade, a wygląd  on tak: (A_E_). Analogicznie wygląda to u innych umaszczeń.

Pod pojęciem maści podstawowych kryją się „najpospolitsze”, czyli najczęściej występujące umaszczenia, takie jak:

Gniady

-gniade (A_E_), przy którym grzywa, ogon oraz dolne partie nóg są koloru czarnego, a kłoda brązowego (Sponenberg, 2003; Stachurska, 2000);

 

 

SEAL_BAY_kabardiner_LR

bay-standard1

     Skarogniady (breyerhorses.com)                                                                     Gniady (theequinest.com)

red bay

 

mahoniowogniady

Czerwownogniady (pinterest.com)                                          Mahoniowogniady (sporthorse-data.com)

cherry bay   jasnogniady

Wiśniowogniaday(chickensmoothie.com)                                              Jasnogniady (ihwt.ie)

dzikogniady  ciemnogniady

Dzikogniady (horseforum.com)                                             Ciemnogniady (bitsandbytesfarm.com)

Kasztanowaty

-kasztanowate (_ _ee), całe ciało konia pokryte jest rudo-brunatnym włosiem o różnych odcieniach, grzywa i ogon mogą być koloru kłody (ciała) lub z tzw. konopiastą grzywa i ogonem (jaśniejszym). Genotyp (_ _ee) jest epistatyczny do Agouti. (Sponenberg, 2003; Wilisowska, 2012);

kasztanowaty   wisniowo kasztanowaty

                    Kasztanowaty (horseforum.com)                            Wiśniowokasztanowaty (fhotd64476.yuku.com)

jasnokasztanowaty  złotokasztanowaty

                     Janokasztanowaty (pets4homes.co.uk)                          Złotokasztanowaty (pinterest.com)

miodowokasztanowaty  ciemnykasztan

              Miodowokasztanowaty (s290.photobucket.com)           Ciemnokasztanowaty (flyingcircusfarms.weebly.com)

brudnokasztanowaty

                                                            Brudnokasztanowaty ( schwarzwaelder-fuchs.de)

Kary

-kare (aaE_), cały koń jest czarny. Osobnik taki posiada przynajmniej jeden alllel dominujący E warunkujący produkcję czarnego barwnika oraz dwa allele recesywne Agouti, które nie ograniczają jego rozprzestrzenia w skórze. Dlatego koń jest cały czarny.  Jakiś czas temu Dr. Sponenberg odkrył allel  ED (dominujący czarny) epistatyczny do Agouti powodujący umaszczenie kare lub prawie czarne. Osobnik o genotypie (_ _  ED _) rodzi się koloru przypominającego gniady i wraz z upływem lat ciemnieje do tego stopnia, że przypomina karego. Połączenie prawdziwego karego (aaE_) z allem  ED powoduje uzyskanie rzadkiej kombinacji (aaED_) najprawdopodobniej odpowiedzialnej za umaszczenie kruczo-kare (nie płowiejące). W tym przypadku podejrzewam, że osobniki  (aaE_) są tymi płowiejącym od słońca (Sponenberg, 2003).

kary kary płowiejący

                    Kary (life.nobleoutfitters.com)                                          Kary płowiejący (colorgenetics.info)

 

Znajdź nas na Facebooku!